pro.236.2026_vonk_smv_entrance__studiomarcovermeulen.webp

Museum VONK

Biobased museum over de innovatieregio Eindhoven
Met de uitbreiding en transformatie van het preHistorisch Dorp tot Museumpark Vonk krijgt Eindhoven er een uniek museumgebouw bij.
VONK is het eerste museumgebouw in Nederland, waarbij op grote schaal en op veel verschillende manieren biobased materialen en duurzame technieken worden toegepast. De groene daktuin, gedragen door een indrukwekkende houten constructie en buitenwanden van kalkhennep laten het gebouw lijken op een uitsnede uit het landschap dat zich verheft boven de grond.

2026

Gerealiseerd

In samenwerking met
Tinker Imagineers | ontwerpend interieur
Aardlab | klimaatontwerp
Vitruvius | advies bouwkosten
Okko | bouwmanagement
Van Helvoirt | advies groendak en waterzuivering
Civil Support | technisch ontwerp museumpark
Bureau Bouwkunde | advies brand
Deers | advies brand
Peutz | advies akoestiek en bouwfysica
Techniplan | advies installaties
Van Eindhoven Museum naar VONK
Eindhoven Museum bestaat sinds 2012 en is een samenvoeging van het Kempenland Museum en het Prehistorisch Dorp. De collectie van het Kempenland Museum (circa 25.000 objecten) ligt sinds die tijd opgeslagen in afwachting van een nieuw onderkomen. Onder de naam VONK gaat het museum een nieuwe fase in waarbij het Prehistorisch Dorp is uitgebreid met een museumgebouw dat ruimte biedt aan een tijdlijn met objecten uit de collectie en een introshow die de geschiedenis van deze unieke kennisregio belicht. Het meest dynamische deel van het gebouw is de maakschuur, waar samen met bezoekers gebouwd wordt aan ‘vonken’. Deze objecten verbeelden de historische gebeurtenissen waarbij ‘de vonk oversloeg’ en veranderingen in gang werden gezet die de Eindhovense regio mede hebben gevormd.
Van Eindhoven Museum naar VONK
Het museumgebouw lijkt uit het landschap te zijn gesneden en opgetild; het toont als het ware de voedingsbodem waarop de regio tot bloei is gekomen.
Locatie
Locatie
Museumpark VONK is gelegen in de Genneper Parken, een van de groene wiggen van Eindhoven. Deze wig wordt gevormd door twee beken, de Dommel en de Tongelreep, die in het aangrenzende Stadswandelpark samenvloeien. Het gebied biedt als agrarisch cultuurhistorisch landschap een terugblik in de tijd. De landschappelijke herinrichting is gebaseerd op de situatie van ongeveer twee eeuwen geleden, waardoor het goed aansluit bij het historische karakter van de omgeving. Het museumgebouw staat in lijn met de oorspronkelijke verkavelingsstructuur, loodrecht op de beek. Rijschool Leeuw is voor de bouw van het museum verplaatst naar een andere locatie. De bijbehorende asfaltvlakte is deels omgevormd tot een museumpark en deels tot een publiek stadspark. Het Prehistorisch Dorp is uitgebreid en heeft nieuwe tijdzones gekregen waarin recente gebeurtenissen in het verleden van de regio Eindhoven worden toegelicht.
pro.236.2024011_smv_vonk_iso_exterieur_2.webp
pro.236.2026_vonk_smv_gevel_boom.webp
pro.236.vonk_smv_conceptschemasa.webp
Ontwerp
Ontwerp
Het museumgebouw is onderdeel van de (nieuwe) groene omgeving, zowel in materiaalgebruik als in vorm. Het groene dak van het gebouw heft zich op en maakt zich los uit de grond, waardoor het beeld ontstaat van een gebouw dat uit het omringende landschap gesneden is. De daktuin wordt gedragen door houten kolommen, houten liggers en houten dakdozen. De spanten zijn ten opzichte van elkaar gedraaid, waardoor het dakvlak een sculpturale dubbele kromming krijgt. Bij de maakschuur en de introshow ontstaan hierdoor hogere ruimtes, bij het restaurant en de kantoren zijn de ruimtes juist lager en intiemer.
De dichte geveldelen bestaan uit geprefabriceerde kalkhennepelementen met gepigmenteerde kalkstuc. De verschillende lagen verwijzen naar het lokale bodemprofiel. Samen met het groene dak ontstaat het beeld van een gebouw dat uit het landschap is gesneden en opgetild als verbeelding van de voedingsbodem waarop de regio tot bloei is gekomen.

Het groene dak met inheemse planten en struiken is toegankelijk voor bezoekers en biedt een mooi zicht op de Genneper parken en de skyline van Eindhoven. In de kalkhennepgevel zijn nestvoorzieningen voor vogels en vleermuizen opgenomen.
pro.236.2026_vonk_smv_achteraanzicht.webp
Met de houten dakconstructie, gevels van kalkhennep en gerecyclede binnenwanden is het museum een voorbeeld van plantaardig (biobased) bouwen.
pro.236.vonk_smv_gevels_liggend.webp
pro.236.2026_vonk_smv_balie_shop.webp
pro.236.2026_vonk_smv_maakschuur_kraten.webp
pro.236.2026_vonk_smv_auditorium.webp
pro.236.2026_vonk_smv_gang.webp
pro.236.2026_vonk_smv_restaurant.webp
pro.236.2026_vonk_smv_epo.webp
pro.236.2026_vonk_smv_maakschuur_tafels.webp
Routing
Museumbezoekers betreden het gebouw aan de parkzijde. Museale functies zonder daglichtbehoefte, zoals de introshow en de tijdlijn, zijn in het midden van het gebouw geplaatst, waardoor vanuit alle andere ruimtes maximaal zicht is op de omgeving. Bezoekers bekijken eerst de introshow, daarna de tijdlijn en bereiken vervolgens de interactieve maakschuur. In deze grote ruimte kunnen bezoekers deelnemen aan het maakproces van de ‘vonken’, die eens in de paar maanden via de grote deuren in de gevel het museumpark in gereden worden. De maakschuur opent zich naar het museumpark en het Prehistorisch Dorp, waar de museale route vervolgt. De maakschuur staat in verbinding met het restaurant dat met openslaande deuren toegang biedt tot het terras. Boven de keuken bevindt zich de conferentieruimte die zowel zicht biedt op de maakschuur als op het restaurant. Vanaf het terras start de landschappelijke route over het gekromde dak, die langs een cirkelvormige zonnetuin met pv panelen en een pluktuin richting het uitgangspunt loopt. Bezoekers verlaten het museum via de winkel. Het restaurant, het terras en het dak zijn vrij toegankelijk voor bezoekers.
Routing
pro.236.vonk_smv_conceptschemasb.webp
Voor het binnenklimaat wordt zoveel mogelijk gebruik gemaakt van natuurlijke ventilatie.
Natuurlijke systemen
Het museumgebouw wordt zoveel mogelijk op een natuurlijke manier geklimatiseerd. In de twee hoogste delen van het gebouw bevinden zich grote ventilatieluiken (kieuwen) die het grootste deel van het jaar geopend zijn. Alleen bij een te lage of te hoge buitentemperatuur worden de luiken gesloten en wordt het gebouw met behulp van luchtinstallaties verwarmd of gekoeld. Het regenwater wordt op het dak zo lang mogelijk vastgehouden om het groendak in drogere tijden van water te kunnen voorzien.
Natuurlijke systemen
pro.236.20231009smv2012museumgebouwvonkvoklimaat.webp
Hergebruik Biobasecamp
Hergebruik Biobasecamp
De binnenwanden zijn gemaakt van gerecycled kruislaaghout (CLT) dat is ‘geoogst’ uit het zogeheten Biobasecamp. Dit paviljoen is door Studio Marco Vermeulen ontworpen voor de Dutch Design Week van 2019 en figureerde in de Tegenlicht documentaire Houtbouwers. Het Biobasecamp was samengesteld uit modulaire CLT platen met de intentie dat het materiaal eenvoudig hergebruikt kan worden in een nieuw gebouw. In VONK vindt Biobasecamp een nieuwe bestemming.
pro.236.20240103smvvonkoogstkaartbiobasedcampweb.webp
Bouw houten constructie
Bouw houten constructie
pro.236.2026_vonk_smv_constructie_detail.webp
pro.236.00.webp
pro.236.03_kopie.webp
pro.236.04_kopie.webp